‘Persoonsgerichte experiëntiële psychotherapie kan mensen uitnodigen om in een veilige omgeving bepaalde gevoelens te verkennen'

Interview met Chaja Kaufmann & Rien Bakker

27 oktober 2021
 

Chaja Kaufmann & Rien Bakker

De werkwijze vanuit het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen (DSM) staat steeds meer ter discussie in de geestelijke gezondheidszorg. Het zou ‘hokjes denken’ stimuleren en leiden tot onnauwkeurige diagnoses. Het alternatief? ‘Stel de cliënt en diens gevoelswereld centraal’, aldus Chaja Kaufmann (klinisch psycholoog en psychotherapeut) en Rien Bakker (psychotherapeut). Op 12 maart 2022 verzorgen zij een nieuwe cursus bij de RINO Groep: Persoonsgerichte Experiëntiële Psychotherapie.

Wat houdt persoonsgerichte experiëntiële psychotherapie in?

Bakker: ‘Persoonsgerichte experiëntiële psychotherapie, voorheen cliëntgerichte psychotherapie, richt zich op het functioneren van de persoon vanuit een holistisch mensbeeld. De som is meer dan het geheel der delen. Het persoonsgerichte deel geeft aan dat we, in tegenstelling tot een klachtgerichte benadering, kijken naar de hele mens achter het probleem. Het experiëntiële staat voor ervaringsgericht. De therapie bestaat niet alleen uit het praten over iets dat in het verleden is gebeurd, maar juist uit het ervaren van welke gevoelens je hebt, om daar ter plekke mee aan de slag te gaan.’
 
Kaufmann: ‘We hebben het vooral over het ‘hier en het nu’, in plaats van het ‘daar en het toen’.’

Waarom is het belangrijk om psychotherapie vanuit deze zienswijze te benaderen? 

Bakker: ‘We focussen ons tijdens de therapie op het proces van jezelf beter leren begrijpen. We denken dat hier iets duurzaams in zit. Wanneer je jezelf beter begrijpt en je komt na de therapie nieuwe uitdagingen tegen, dan kun je diezelfde manier van denken toepassen om deze uitdagingen zelf te tackelen. Het is een methode om mensen zelfredzaam te maken.’

'Door het stellen van open vragen kun je je cliënt aanzetten tot zelfreflectie'

Chaja Kaufmann

Hoe verhoudt deze stroming zich tot andere methoden in de psychotherapie?

Kaufmann: ‘De therapeut heeft een ondersteunende rol, die van procesbegeleider. De andere stromingen (psychoanalyse, gedragstherapie en systeemtherapie red.) gaan uit van een meer sturende rol. Een tool die we graag gebruiken is spiegelen - het teruggeven van wat je ziet gebeuren. Door het stellen van open vragen kun je je cliënt aanzetten tot zelfreflectie.’

Bakker: ‘Wat ons betreft is er niet één juiste stroming, zo werken we bijvoorbeeld graag met de hechtingstheorie uit de psychoanalytische traditie. De basis van ons gedachtegoed is humanistisch. De kern daarvan is dat we geloven dat mensen alles wat ze nodig hebben in zich dragen, maar dat de juiste omstandigheden nodig zijn om dit tot uiting te brengen. Onze therapie kan mensen uitnodigen om in een veilige omgeving bepaalde gevoelens te verkennen.’

Hoe prikkelt deze methode de cliënt om de eigen gevoelens te verkennen?

Kaufmann: ‘Vanaf het eerste moment voel je een klik met de cliënt en andersom. Als die er niet is –  gelukkig is dat bij mij niet zo vaak gebeurd – dan kun je niet met deze cliënt werken. Je kunt hem (of haar) dan niet emotioneel bereiken. Het klinkt misschien apart, maar je moet van je cliënten gaan houden. Begaan zijn. Dan krijg je ook echt iets terug. In dat klimaat kun je samenwerken.’

‘Ik denk dat nieuwsgierigheid voor beide partijen de drijfveer kan zijn'

Rien Bakker

Bakker: ‘Ik denk dat nieuwsgierigheid voor beide partijen de drijfveer kan zijn. Wij moeten oprechte nieuwsgierigheid voelen voor hoe de mens werkt en de cliënt moet nieuwsgierig zijn om een eigen richting te vinden.’

Wanneer is de persoonsgerichte methode geschikt om toe te passen?

Bakker: ‘Het is een vorm van psychotherapie die wordt ingezet wanneer klachtgerichte therapie onvoldoende effectief is. Persoonsgerichte therapie is een intensiever traject. Het leent zich goed voor wanneer er verschillende klachten zijn, waarvan de onderliggende oorzaak nog niet wordt begrepen. Of wanneer er steeds terugkerende thema’s zijn. De methode is geschikt zolang nieuwsgierigheid de drijfveer is, van zowel de psychotherapeut als de cliënt.’ 
 

Wat kunnen de deelnemers van de cursus verwachten?

Bakker: ‘We doorlopen de smaakmakers van het gedachtegoed. De proces-, persoons- en ervaringsgerichte aspecten gaan we allemaal behandelen. We gaan in de vijf cursusdagen niet alleen vertellen, maar vooral aan de slag met elkaar. We willen laten zien hoe een therapiegesprek eruitziet wanneer je uitnodigt, in plaats van stuurt op de inhoud.’
 
Kaufmann: ‘Wanneer wij met onze cursus ervoor kunnen zorgen dat de deelnemers oog krijgen voor wat zich in mensen afspeelt – zonder handleidingen, data en modellen, maar door simpelweg te ervaren – dan hebben wij veel bereikt.’

Wil je meer weten over de cursus Persoonsgerichte Experiëntiële Psychotherapie?

Over de docenten:

Chaja Kaufmann is klinisch psycho­loog/psycho­thera­peut en werk­zaam in haar eigen prak­tijk. Ze is super­visor en leerthera­peut voor de VPeP, lichaamsgericht thera­peut, groeps­psycho­thera­peut en relatiethera­peut (EFT). Ze gaf lessen groepspsycho­thera­pie voor de RINO Groep en heeft artikelen geschreven en work­shops gegeven over psychosomatiek. Ze is verder grondlegger van tangothera­pie, een combinatie tussen Emotionally Focused Therapy for couples, groepspsycho­thera­pie en tango.
 
Rien Bakker is psycho­thera­peut en werk­zaam bij Altrecht op de afdeling per­soon­lijk­heids­stoor­nissen. Ook leidt hij een eigen prak­tijk, Drijfveer Psychothera­pie. Hij is geregis­treerd als EFT-thera­peut (Emotion Focused Therapy for individuals). Rien heeft diverse work­shops en gastlessen gegeven op het gebied van persoonsgerichte experiëntiële psycho­thera­pie en psychosomatiek. Verder was hij bestuurslid en lid van de congrescommissie voor de Vereni­ging voor Persoonsgerichte Experiëntiële Psychothera­pie (VPeP). Hij is actief als lid van regiocommissie Utrecht voor de VPeP.