Niet veilig thuis: Van overlevingsstrategie naar eigen regie

Wat was de belangrijkste aanleiding om Niet veilig thuis te schrijven?
Jeugdtrauma wordt naar mijn idee vaak onder gediagnosticeerd. Bij langdurige psychische problemen spelen oude patronen en ervaringen uit de jeugd altijd een rol. Mensen blijven in hun volwassen leven de patronen gebruiken die ze ooit in hun jeugd aanleerden. In een geval van een onveilige jeugd hebben ze geholpen psychisch te overleven, maar zijn ze in het later -veiliger- volwassen leven vaak niet meer adequaat. Dat is de oorzaak van heel veel psychische problematiek.

Wat versta je onder jeugdtrauma?
Ik onderscheid seksueel misbruik, mishandeling en affectieve verwaarlozing. Vooral affectieve verwaarlozing wordt vaak niet herkend. Het gaat dan om het onvoldoende vervuld zijn van basisbehoeften, die ieder kind heeft, zoals je veilig, gewaardeerd voelen en realistisch begrensd zijn. Affectieve verwaarlozing heeft vaak de vorm van een ‘druppeltrauma’. Het is niet een gebeurtenis, die belastend is, maar de herhaling van kleine gebeurtenissen, die door de herhalingen een enorme impact krijgen.  Zo zal één druppel weinig uitrichten bij een steen, maar duizenden druppels op dezelfde plek op een steen zullen wel degelijk effect hebben. Er kunnen overigens in een nare jeugd ook positieve ervaringen zin, waardoord de latere lijdensdruk gering is.

Waarom herkennen mensen de invloed van hun opvoeding vaak pas later?
We kennen allemaal maar één opvoeding en ervaren die meestal als relatief normaal, ook als die onveilig was. Het kost tijd om te herkennen én te erkennen dat het vroeger niet goed is gegaan en dat je daar nu nog last van hebt.

Welke signalen wijzen op jeugdtrauma?
Er zijn geen specifieke symptomen. Vrijwel alle psychische problemen kunnen ermee samenhangen. Een belangrijke aanwijzing zijn langdurige, disfunctionele gedragspatronen: levensstrategieën die vroeger nuttig waren, maar later problemen veroorzaken.

Welke overlevingsstrategieën zie je vaak?
Vermijding, terugtrekken, conflicten uit de weg gaan, anderen pleasen en perfectionisme. Mensen proberen daarmee afwijzing, kritiek of boosheid te voorkomen.

Welke inzichten uit je praktijk heb je in het boek verwerkt?
Het is belangrijk te begrijpen hoe de levensgeschiedenis van iemand de overlevingsstrategieën heeft gevormd. Dat maakt de reacties begrijpelijker, maar betekent ook dat je verantwoordelijkheid mag nemen om die patronen te veranderen. Een goed en compacte  Holistische Theorie en de door mij ontwikkelde retraumatiseringsdriehoek kunnen daarbij behulpzaam zijn.

Welk thema raakt je persoonlijk het meest?
Het doorbreken van de cirkel, waarbij een onveilig opgegroeide ouder door aangeleerde overlevingsstrategieën de opvoeding van de eigen kinderen negatief beïnvloedt. Door je eigen trauma aan te pakken, kun je dus voorkomen dat je kinderen opnieuw worden belast. Dat is mijn belangrijkste missie met dit boek.

Wat hoop je dat lezers ontdekken?
Dat ze jeugdtrauma niet alleen herkennen, maar ook erkennen en er iets aan gaan doen.  

Is herstel altijd mogelijk?
Niet altijd. Bij veel instabiliteit kan herstel moeilijk zijn. Maar vaak is er echter meer mogelijk dan mensen denken. Herstel begint met erkennen wat er is gebeurd, grip krijgen op emoties en verwerken wat nog doorwerkt. Daarna kunnen oude patronen worden veranderd. Eigen regie en empowerment zijn daarbij belangrijk, maar zonder daadwerkelijke verwerking van de ‘oude troep’ blijft het verleden vaak invloed houden.

Hoe voorkom je dat mensen zichzelf als slachtoffer gaan zien?
Ik vind het erg belangrijk om in het begin van een behandeling goed duidelijk te maken

Welk thema raakt je persoonlijk het meest?
Het doorbreken van de cirkel, waarbij een onveilig opgegroeide ouder door aangeleerde overlevingsstrategieën de opvoeding van de eigen kinderen negatief beïnvloedt. Door je eigen trauma aan te pakken, kun je dus voorkomen dat je kinderen opnieuw worden belast. Dat is mijn belangrijkste missie met dit boek.

Wat hoop je dat lezers ontdekken?
Dat ze jeugdtrauma niet alleen herkennen, maar ook erkennen en er iets aan gaan doen.  

Is herstel altijd mogelijk?
Niet altijd. Bij veel instabiliteit kan herstel moeilijk zijn. Maar vaak is er echter meer mogelijk dan mensen denken. Herstel begint met erkennen wat er is gebeurd, grip krijgen op emoties en verwerken wat nog doorwerkt. Daarna kunnen oude patronen worden veranderd. Eigen regie en empowerment zijn daarbij belangrijk, maar zonder daadwerkelijke verwerking van de ‘oude troep’ blijft het verleden vaak invloed houden.

Hoe voorkom je dat mensen zichzelf als slachtoffer gaan zien?
Ik vind het erg belangrijk om in het begin van een behandeling goed duidelijk te maken hoezeer jeugdervaringen  iemands zelfbeeld en copingstijl hebben bepaald en hoe vandaaruit  allerlei problemen in het nu zijn ontstaan.
 

Welke rol speelt menselijke nabijheid?
Een veilige, betrokken relatie met een deskundige hulpverlener is essentieel. Emotieregulatie en herstelgerichte zorg zijn belangrijk, maar echte verwerking vraagt ook dat je iets gaat doen met de traumatische ervaringen zelf. Dat kan alleen binnen een relatie waarin iemand zich gezien en begrepen voelt.

Wat hoop je dat lezers, hulpverleners en naasten meenemen?
Dat ze jeugdtrauma leren herkennen en erkennen, en dat mensen die er nog last van hebben ermee aan de slag gaan. Mijn hoop is dat zij daardoor een prettiger leven krijgen én hun kinderen minder belasten.

Bij RINO Groep verzorgt Martijn Stöfsel het volgende aanbod:
Vervolgcursus cognitieve gedragstherapie: trauma, rouw en verwerkingstechnieken (50 uur)
Cursus psychotraumahulpverlener


Dit aanbod vind je wellicht interessant: