Afl. 3 in de serie Anders Kijken naar Kinderen met Annalotte Ossen MSc over Verbindend Gezag en Geweldloos Verzet

 
Annalotte ondersteunt ouders, kinderen en scholen bij het omgaan met destructief gedrag bij kinderen en jongeren. In het gesprek laat zij zien dat het niet gaat om het ‘controleren’ of veranderen van het kind, maar om het versterken van de positie van de volwassene. Door anders te reageren, verandert de interactie en daarmee vaak ook het gedrag.

Verbinding én begrenzing
Een centrale gedachte in Verbindend Gezag en Geweldloos Verzet is dat verbinding en duidelijk grenzen stellen geen tegenpolen zijn, maar hand in hand gaan. Juist in situaties waarin gedrag escaleert, is het belangrijk om het contact met het kind te behouden. Tegelijkertijd vraagt dit om helderheid: bepaald gedrag is niet acceptabel en moet begrensd worden.

Gedrag ontstaat altijd in interactie. Dat betekent dat ouders en professionals invloed hebben op de dynamiek, niet door het kind te veranderen, maar door hun eigen houding en aanpak aan te passen. Daarbij spelen rust, aanwezigheid en voorspelbaarheid een cruciale rol.

Van reactie naar bewust handelen
Veel escalaties ontstaan in het moment, wanneer spanning oploopt en er reactief wordt gehandeld. Verbindend Gezag en Geweldloos Verzet nodigt uit om juist vooraf na te denken: wat ga ik doen als dit gedrag zich voordoet? Door te werken met een plan en aandacht te hebben voor eigen ‘rode knoppen’, kunnen volwassenen de-escaleren in plaats van verergeren.
Een belangrijk principe is ‘waakzame zorg’: het bewust vergroten van je aanwezigheid wanneer dat nodig is. Dat kan variëren van letterlijk dichterbij zijn tot vaker contactmomenten creëren. Die nabijheid werkt zowel verbindend als begrenzend.

Gedrag als signaal én als leerkans
Gedrag van kinderen is vaak een signaal van onderliggende behoeften, zoals behoefte aan contact, veiligheid of autonomie. Tegelijkertijd betekent dit niet dat alles acceptabel is. Kinderen hebben ook iets te leren. Daarom wordt in deze aanpak ingezet op zowel het begrijpen van gedrag als het begrenzen ervan.

In plaats van straf staat ‘herstel’ centraal: hoe kan een kind goedmaken wat er is gebeurd en verantwoordelijkheid nemen voor zijn gedrag? Zo wordt gedrag een kans om te leren.

Hoopvol perspectief
Voor ouders en professionals die vastlopen, biedt deze methode vooral een hoopvol perspectief. Door opnieuw te kijken naar de interactie en daarin kleine veranderingen aan te brengen, kan beweging ontstaan, zelfs in situaties die uitzichtloos lijken. Diagnoses of labels kunnen helpend zijn, maar geven niet altijd concrete handvatten voor de dagelijkse praktijk. Verbindend Gezag en Geweldloos Verzet biedt die handvatten wél, met een focus op wat je als volwassene vandaag anders kunt doen.