Leiderschapsontwikkeling: gedragswetenschappelijke inzichten voor beter leidinggeven
Bas de Mol
Anekdote van een persoonlijke geschiedenis
Ter illustratie begint De Mol met een anekdote uit een van de leiderschapstrainingen: ‘Een 48-jarige marketing manager van een grote organisatie werd benoemd tot algemeen directeur. Hij was verguld, maar worstelde met een probleem waar hij niet uitkwam. De kersverse directeur zag geen marketing manager in de interne kandidaat voor zijn oude positie. Hij voelde zich schuldig over zijn opvatting en vond zichzelf tegelijkertijd niet geschikt als algemeen directeur als hij dit al een moeilijke kwestie vond. Dit was des te opmerkelijker aangezien hij een mooie voetbalcarrière achter de rug had, waarin hij bekend stond als een harde en koele speler. In de bespreking van zijn biografie werd duidelijk dat hij uit een kinderrijk rooms-katholiek gezin kwam, dat leefde in een gereformeerde omgeving. Ouders en kinderen konden zich handhaven doordat de onderlinge loyaliteit boven elke twijfel verheven was. Onderlinge rivaliteit was uit den boze. In zijn sportcarrière had hij dat verwezenlijkt door zó specialistisch te zijn op zijn positie in het team, dat niemand met hem rivaliseerde. Het werd hem duidelijk dat hij zijn werksituatie bekeek door een bril die wel bij het verleden paste, maar niet bij de huidige situatie. Door dit inzicht kwam er weer energie vrij om te handelen.’
De interactie tussen biologie, biografie en structuur
Zoals de anekdote laat zien, beïnvloedt iemands persoonlijke geschiedenis in hoge mate de wijze van samenwerking - of hij nu een leidinggevende of een professional is. ‘Ook al weten we dat, we maken toch niet altijd goed gebruik van deze kennis. Het maakt een mens effectiever in de samenwerking wanneer hij dit wel doet,’ zegt De Mol. Twee andere factoren die de kwaliteit van samenwerken bepalen zijn eigenschappen die in het menselijk brein zijn opgeslagen en de sociale structuren waarbinnen we functioneren. ‘Mensen zijn samenwerkers, ook al lijkt dat vaak anders. Toch heeft de evolutie ons erop gebouwd. Het brein beschikt over vele mogelijkheden om tot samenwerking te komen,’ legt De Mol uit. ‘Hechting en empathie zijn daar voorbeelden van. De evolutie heeft echter ook kenmerken in het brein opgeslagen, waarmee eisen gesteld worden aan samenwerking zoals wederkerigheid en rechtvaardigheidsgevoel. Door onderzoek weten we wat werkzaam is in de samenwerking tussen mensen.’ Ten derde is er de structurele dimensie van een organisatie die de samenwerking stimuleert of remt. Een disfunctionele structuur kan veel goeds kapot maken. ‘We weten dat onder andere vanuit de systeemtheorie. Dan gaat het meestal over gezinnen, over ouders en kinderen. In teams en organisaties is het niet anders.’ Deze drie dimensies - eigenschappen van de mens, persoonlijke aspecten van het individu en structuuraspecten van de organisatie - zijn van groot belang voor het succes van een organisatie.
De essentie van leidinggeven
Om de complexiteit van het samenwerken aan te kunnen is leiderschap ‘bedacht’. Leiderschap is er om te reguleren, te structureren en chaos te voorkomen. Daarmee heeft de mens zijn levenskansen vergroot. Leiderschap faciliteert: het creëert de omstandigheden waarbinnen we kunnen samenwerken ten behoeve van onze bestaanszekerheid. ‘Dat is nog steeds zo,’ licht De Mol toe. ‘Goed leiderschap geeft energie, minder ziekteverzuim, betere motivatie en betere prestaties. Uit onderzoek blijkt dat organisaties die in hun leiderschapsstijl de drie voornoemde dimensies integreren, succesvoller worden. Daarom richten wij ons in onze trainingen op deze drie dimensies. Dat is de rode draad in de leiderschapstrainingen van de RINO Groep.’
| De RINO Groep is gespecialiseerd in het toegankelijk maken van gedragswetenschappelijke kennis, inzichten en vaardigheden. Als iemand zich voorneemt leiding te geven, wil dat zeggen dat hij de taak op zich neemt bepaalde doelen te bereiken. Bij mensen gaat dat op basis van samenwerking. Naast kennis en inzicht op het gebied van bijvoorbeeld financiën, planning en logistiek is kennis van de factoren die samenwerking succesvol maken – de menselijke biologie, de individuele biografie en organisatiestructuur – onontbeerlijk. |
> Opleidingsaanbod Leiderschap
