Bekendheid met psychologische impact van kanker vergroot veerkracht van patiënten
Leo Gualthérie van Weezel
Kanker doet een flink beroep op de (psychische) draagkracht van patiënten en hun naasten. In elke fase van het ziekteproces spelen daarin weer andere kwesties een rol, is de ervaring van Leo Gualthérie van Weezel, psychiater en psychotherapeut in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis/Nederlands Kanker Instituut: ‘In de eerste fase eisen vaak agressieve behandelingen niet alleen fysiek hun tol, maar ook ten aanzien van de psychische weerbaarheid. Daarnaast brengen ze een afhankelijkheid met zich mee die voor patiënten moeilijk te accepteren kan zijn. Na de behandeling hebben veel mensen problemen met het oppakken van het “normale” leven en het omgaan met hoop en angst. In de terminale fase worstelen patiënten met de angst voor het naderende einde en vaak ook met communicatieproblemen met de directe omgeving.’
Terugschrikken
Deze complexe problematiek doet een bijzonder appèl op professionele hulpverleners. Psychologen in ziekenhuizen komen met name in aanraking met patiënten in de eerste en laatste fase; vrijgevestigde psychologen of hulpverleners binnen de ggz-instellingen krijgen vooral te maken met de mensen die zich daartussenin bevinden. Ondanks de grote behoefte worden patiënten met kanker in de reguliere ggz echter vaak niet adequaat geholpen. ‘Hulpverleners schrikken uit angst of onwennigheid terug voor de specifieke levensproblematiek van deze mensen en vinden allerlei argumenten om niet te behandelen.’
De betekenis van de ziekte centraal
De postmaster opleiding psychosociale oncologie wil psychologen toerusten zodat ze zich competenter voelen in de begeleiding van kankerpatiënten. Centraal daarin staat de betekenis van de ziekte. ‘We zien die als externe stressor in het leven van de patiënt en zijn naasten. De ziekte overvalt hen van buitenaf. Daar krijgt de patiënt bovendien nog eens “verplichte kennissen” bij cadeau: verpleegkundigen en artsen die letterlijk van levensbelang zijn en te vriend gehouden moeten worden, terwijl zij tegelijkertijd agressieve behandelingen verrichten en verminkingen toebrengen.’
Aanpassen aan eigen stijl
Waarom is het zo van belang om hulpverleners daarvan te doordringen? ‘Wie vertrouwd raakt met deze existentiële problematiek, hoeft er niet voor terug te schrikken om patiënten in behandeling te nemen. Met deze kennis kun je bovendien ziektespecifieke zaken afzetten tegen de algemene kennis over persoonlijkheid die je als psycholoog al hebt.’ Deelnemers aan de opleiding kunnen die extra kennis aanpassen aan de eigen stijl en daarmee interventies doen vanuit het eigen referentiekader. Zo praktisch mogelijk wordt daarmee geoefend. Welke werkwijze ze ook kiezen, van een ding wil Gualthérie van Weezel alle deelnemers in ieder geval doordringen: ‘Een hulpverlener die bekend is met de psychologische impact van kanker, is in staat de veerkracht van patiënten te vergroten.’
_________________
Opleidingsinformatie
Postmaster opleiding psychosociale oncologie
